Publicaties
Onlangs was ik bij de promotie van dr. Van der Steen, die in haar onderzoek met een MRI in staande en liggende positie, in beeld bracht wat er met de baarmoeder en andere inwendige organen gebeurt bij vrouwen met- en zonder verzakking. Het is 2025, en tot nu toe was dat dus blijkbaar niet bekend. Het zette mij aan het denken over wat we eigenlijk allemaal nog niet weten over heel veel problemen die ik dagelijks in de spreekkamer zie.
Hoe komt het dat er nog steeds geen medicijn is tegen endometriose, een ziekte waar één op de tien vrouwen aan lijdt? We kunnen de ziekte alleen deels onderdrukken met hormonen en als het heel erg is kunnen we proberen zo veel mogelijk weg te halen met een operatie, waarbij dan vaak stukken darm, eierstok of een baarmoeder moet worden verwijderd. Hoe ontstaat een vleesboom en zouden er ook medicijnen zijn (of kunnen worden ontwikkeld) die het ontstaan ervan kunnen voorkomen? We weten dat PMS en PMDD (ernstige lichamelijke – en stemmingsklachten in de tweede helft van de cyclus) iets met hormonale schommelingen te maken heeft, maar hoe zit dat precies? Waarom hebben niet alle vrouwen daar last van, aangezien alle vrouwen met een cyclus hormoonschommelingen hebben? Waarom helpt een anticonceptiepil wel bij de één en niet bij de ander? Waarom weten we nog steeds niet precies hoe de veelvoorkomende huidziekte lichen sclerosus van de vulva ontstaat? Ook deze ziekte kunnen we alleen met een hormoon crème onderdrukken, maar niet genezen, en ondertussen groeit bij een deel van de vrouwen de vagina bijna helemaal dicht en drie procent van hen krijgt schaamlipkanker. Misschien gaat er geen geld voor onderzoek naartoe omdat deze ziekte vooral vrouwen boven de vijftig treft, en die hoeven toch geen seks meer te hebben.
Sorry, ik word cynisch.
In mij schuilt een activist, terwijl ik eigenlijk een hekel heb aan activisme, want dan pretendeer je complexe thema’s geheel te kunnen overzien en een kant te kunnen kiezen. Toch is activisme nodig. Mijn collega’s Astrid Vollebregt en Judith Huirne hebben het gebrek aan kennis over vrouwspecifieke gezondheid in 2023 op de politieke agenda weten te krijgen en deze zomer publiceerde het ministerie van VWS de “nationale strategie vrouwengezondheid”. Een stap voorwaarts, maar helaas ontbreekt nog passende financiering of concrete actie.
In 2022 begon ik met het schrijven van columns voor het Friesch Dagblad. Mijn doel was taboes te doorbreken, bewustzijn te creëren en vrouwen kennis te geven over hun eigen lichaam. Ik heb mijn best gedaan. Nu eindig ik mijn laatste column in de hoop dat het volgende cabinet boter bij de vis doet, zodat columns als de mijne in de toekomst niet meer nodig zijn.
Column Introductieartikel
"Er heersen zulke taboes over seks, maar het is heel normaal."
Gynaecoloog-seksuoloog Esther Nijhuis van het Nij Smellinghe ziekenhuis in Drachten wordt de nieuwe zorgcolumniste van het Friesch Dagblad: ‘Er heersen zulke taboes, maar het is heel normaal’
Gynaecologe en seksuologe Esther Nijhuis (46) is de nieuwe columniste van het Friesch Dagblad. Haar doel: de vakgebieden verder op de Friese kaart brengen en daarmee taboes doorbreken. ,,Heel veel dingen zijn niks om je voor te schamen.”
Nijhuis werkt in het Nij Smellinghe ziekenhuis in Drachten en woont in Burgum met haar partner en twee kinderen van twaalf en tien jaar. Zelf is ze opgegroeid in Twente. Haar opleiding geneeskunde volgde ze aan de Rijksuniversiteit in Groningen en ze promoveerde op afwijkende uitstrijkjes die wijzen op het voorstadium van baarmoederhalskanker.
Nu houdt ze zich op haar poli voornamelijk bezig met fertiliteit. Ze werkt sinds 2014 in Nij Smellinghe als gynaecologe, waar ze destijds ook al een poli seksuologie oprichtte. Daarvoor heeft ze een aparte studie gedaan: ,,Ik vind het leuk om mezelf te ontwikkelen en uit te dagen.”
Ze is niet alleen druk op professioneel gebied – Nijhuis is ook actief bij de evangelische gemeente in Kollumerzwaag, waar ze onder andere jeugdwerk doet. En ze zingt daarnaast nog in een bandje. ,,De drummer en pianist zijn huisarts, de gitarist is fysiotherapeut en de bassist verkoopt medische apparatuur. Een artsenbandje dus.”
Geen verhalen voor kringverjaardagen
Als gynaecologe ziet ze vrouwen met allerlei soorten klachten: van overmatig bloedverlies tot afscheidingsproblemen en van incontinentie tot ivf-patiënten. Ook werkt ze van tijd tot tijd op de afdeling verloskunde. ,,Het is heel divers werk en vergt communicatievaardigheden, omdat je mensen in korte tijd op hun gemak moet stellen. Dat vind ik het leuke”, vertelt ze.
,,Er heersen zulke taboes. Over het algemeen komen vrouwen eerder te laat dan te vroeg. Je moet ook best over een drempel heen: het zijn klachten die je niet zo snel op verjaardagen vertelt.”
Omgekeerde puberteit
Zo schamen veel vrouwen zich voor problemen met de overgang. ,,Vrouwen tussen ongeveer 42 en 45 jaar komen in een soort omgekeerde puberteit. Veel vrouwen vallen uit op hun werk, want biologisch gezien takelen vrouwen na hun 52ste af. Maar er wordt nauwelijks over gesproken, het is een groot taboe”, zegt Nijhuis.
Ook op het gebied van vruchtbaarheidsproblemen heerst schaamte – terwijl toch 1 op de 6 paren te maken heeft met dit soort klachten, vertelt ze. ,,Als je bijvoorbeeld pas na je 32ste begint, dan ben je eigenlijk aan de late kant. Juist in de fase van je carrière zou je ook een gezin moeten starten. Dat zijn ook wel leuke, interessante dilemma’s: het werkt de ongelijkheid tussen man en vrouw in de hand, want als vrouw draag je het kind.”
Geen zorgen: heel veel vrouwen hebben vrouwenproblemen
Naast gynaecologie wil ze ook graag seksuologie verder promoten in Fryslân. Op dat gebied is al wel redelijk veel gaande, vertelt Nijhuis. Maar ook hier overheerst de stilte. ,,Zorgverzekeraars zien het niet echt als een probleem. Ik denk dat dat met taboes te maken heeft”, vertelt ze.
En daar zijn er veel van: ,,Bijvoorbeeld jonge meiden die pijn hebben bij het vrijen, denken vaak dat dat normaal is. Dat is eigenlijk al een probleem, dat ze daar geen hulp voor zoeken.” Daarbij is seks ook erg op mannen gericht, wat ook tot problemen voor vrouwen kan leiden. ,,Een grote onbekende is dat er verschillende vormen van seksueel verlangen bestaan.”
Nijhuis wil via haar werk – en columns – graag duidelijk maken dat heel veel vrouwen issues hebben en dat al die schaamte overboord kan. ,,Ik wil graag laten weten dat het heel normaal is en dat er hulp voor is.”
Kunst, vrouwelijkheid en schaamte
Met journaliste Anna Lillioja mocht ik naar een voorstelling van Kinke Kooi in het Fries Museum. Deze Friese kunstenares, wiens werk pas later werd ontdekt, maakt zeer vrouwelijke, zinnelijke kunst. Haar kunst was aanleiding voor een mooi gesprek tussen mij en Anna over het vrouwelijke, seksualiteit en schaamte. Het artikel dat ze ervan schreef werd gepubliceerd in het online kunsttijdschrift mistermotley.nl
Geplande seks is de sleutel tot succes
